Gostyngiad o 30% yn yr ardrethi busnes i leoliadau lletygarwch a hamdden ar y stryd fawr

Bydd tafarndai, bwytai, caffis, bariau, clybiau trwyddedig, gwestai, campfeydd, sinemâu a llawer o leoliadau poblogaidd eraill ar y stryd fawr ledled Cymru yn gweld eu biliau ardrethi yn gostwng 30% wrth i Lywodraeth Cymru gefnogi'r busnesau y mae pobl yn dibynnu arnyn nhw.

Mae'r cam hwn yn rhan o ymrwymiad maniffesto Llywodraeth Cymru i ailgydbwyso'r system ardrethi busnes a rhoi bywyd newydd i ganol trefi.

Bydd y cymorth parhaol hwn yn fwy na'r rhyddhad dros dro o 15% sydd ar gael ar hyn o bryd i fusnesau lletygarwch bwyd a diod, gan roi mwy o sicrwydd i fusnesau gynllunio a buddsoddi ar gyfer y dyfodol.

Ymhlith y busnesau a fydd yn elwa mae:

• lleoliadau lletygarwch bwyd a diod: tafarndai, bwytai, caffis, bariau, cyrtiau bwyd, clybiau trwyddedig a lleoliadau cerddoriaeth fyw
• llety ymwelwyr: gwestai, tai llety a hosteli
• lleoliadau hamdden: sinemâu, theatrau, llyfrgelloedd, amgueddfeydd a champfeydd

Bydd eiddo bach a chanolig cymwys sydd â gwerth ardrethol o dan £51,000 yn elwa ar y cymorth parhaol hwn. Bydd siopau manwerthu hefyd yn parhau i gael budd o'r cymorth hwn, a fydd yn adeiladu ar y lluosydd is sy'n weithredol eleni.

Bydd cynnydd bach yn y lluosydd uwch, sy'n berthnasol i'r eiddo gwerth uchaf yng Nghymru, yn ariannu'r cymorth hwn, heb leihau'r cyfraniad cyffredinol y mae ardrethi busnes yn ei wneud tuag at ariannu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

Dywedodd y Prif Weinidog, Rhun ap Iorwerth:

"Ein strydoedd mawr yw calon ein cymunedau ledled Cymru, ac mae'r busnesau sy'n eu llenwi yn haeddu ein cefnogaeth.

"Mae'r gostyngiad hwn o 30% yn yr ardrethi ar gyfer tafarndai, caffis, campfeydd, gwestai a chymaint o ffefrynnau lleol eraill yn ymwneud â rhoi'r hyder i'r busnesau hynny fuddsoddi, tyfu a pharhau i wasanaethu'r cymunedau sy'n dibynnu arnyn nhw.

"Rydyn ni'n gwneud i'r system weithio'n well i'r sectorau sy'n rhoi bywyd i ganol ein trefi."

Mae'r newid hwn yn cyd-fynd â gwaith y Tasglu Canol Trefi, a fydd yn ystyried pa gymorth ychwanegol wedi'i deilwra sydd ei angen ar ganol trefi unigol, gan gydnabod bod gwahanol rannau o Gymru yn wynebu heriau gwahanol.

Dywedodd y Gweinidog Cabinet dros Gyllid, Elin Jones:

"Bydd y newid sylweddol a pharhaol hwn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fusnesau lletygarwch a hamdden cymwys ledled Cymru.

"Rydyn ni wedi cymryd dull cytbwys, gan sicrhau bod y cymorth hwn yn fforddiadwy wrth ddiogelu'r cyfraniad hanfodol y mae ardrethi busnes yn ei wneud i'n gwasanaethau cyhoeddus, a bod y cymorth yn mynd i'r busnesau lle bydd yn cael yr effaith fwyaf ar ein strydoedd mawr."

Bydd rheoliadau yn cael eu cyflwyno yn yr hydref ac, yn amodol ar gymeradwyaeth y Senedd, byddant yn dod i rym o 1 Ebrill 2027 ymlaen.

Bydd union werthoedd yr holl luosyddion ar gyfer 2027-28 yn cael eu cadarnhau fel rhan o'r paratoadau ar gyfer y gyllideb, yn dilyn Cyllideb yr Hydref Llywodraeth y DU.