Newyddion

• Mae dadansoddiad newydd a gyhoeddwyd heddiw yn dangos bod tua dau o bob pump o blant yng Nghymru yn byw mewn amddifadedd incwm yn 2024.

• Mae mynd i’r afael â thlodi plant yn brif flaenoriaeth i Lywodraeth newydd Cymru, a gwelwyd cynnydd cynnar ar ofal plant a ariennir, cynllun peilot Cynnal, a Strategaeth Tlodi Plant newydd. 
• Mae angen sicrwydd gan Lywodraeth y DU ar gynllun peilot Cynnal.

• Rhaglen ddiogelu newydd i gryfhau'r amddiffyniad i blant, pobl ifanc ac oedolion sydd mewn perygl o gael eu cam-drin a'u hesgeuluso
• Bwrdd Sicrwydd Gweinidogol newydd a hwb gwybodaeth i ganfod arwyddion rhybudd yn gynt a rhannu gwybodaeth yn gyflymach
• Bydd lleisiau plant, pobl ifanc ac oedolion wrth wraidd y rhaglen.

Mae cymeradwyaeth ar gyfer trydedd bont dros y Fenai ac ateb sy'n seiliedig ar ffyrdd ar gyfer yr M4, ynghyd â rhaglen o fesurau trafnidiaeth eraill, wedi cael eu cyhoeddi heddiw.

• Bydd Aelodau'r Senedd yn trafod cynnig trawsbleidiol sy'n galw am gyflymu buddsoddiad yn rheilffyrdd Cymru a rhoi mwy o hyblygrwydd ariannol i Weinidogion Cymru.

• Mae'r cynnig yn galw am ddileu'r cyfyngiadau ar Gronfa Wrth Gefn Cymru, gwelliannau i’r ffordd y mae fformiwla Barnett yn gweithredu, a chyflawni ymrwymiad Llywodraeth y DU o £14 biliwn i reilffyrdd Cymru.

• Mae'r Gweinidog Cyllid, Elin Jones, yn dweud y bydd cydweithio i wneud yr achos dros gyllid tecach a chyflawni cyflymach yn helpu i sicrhau bod llais Cymru yn cael ei glywed.

• Mae aelodau Tasglu Canol Trefi Llywodraeth Cymru wedi'u cyhoeddi, i ddod ag arbenigeddau ynghyd o fyd busnes, cynllunio, tai a llywodraeth leol.

• Gan weithio gyda'r cyd-Gadeiryddion, bydd yr aelodau'n ystyried yr heriau a'r cyfleoedd sy'n wynebu canol trefi Cymru ac yn helpu i ddatblygu argymhellion ymarferol, yn seiliedig ar y dystiolaeth ar gyfer Gweinidogion Cymru.

• Bydd y gwaith hwn yn adeiladu ar y gefnogaeth ddiweddar i'r stryd fawr, gan gynnwys toriad o 30% yn yr ardreth ar gyfer busnesau lletygarwch a hamdden cymwys o 1 Ebrill 2027. Disgwylir argymhellion y Tasglu yn gynnar y flwyddyn nesaf.

O heddiw ymlaen (dydd Iau 1 Hydref), bydd isafbris uned o alcohol yng Nghymru yn cynyddu o 50c i 65c, mewn ymgais y disgwylir iddo achub cannoedd o fywydau.

• Gallai miloedd o bobl ledled Cymru fod yn colli allan ar arian y mae ganddyn nhw'r hawl iddo, wrth i filiau ynni gyrraedd eu lefel uchaf ers tair blynedd y gaeaf hwn.
• Mae'r ymgyrch Hawliwch yr Hyn sy'n Ddyledus i Chi yn cysylltu pobl â chyngor cyfrinachol rhad ac am ddim drwy Advicelink Cymru - sy'n rhan o becyn cymorth costau byw Llywodraeth Cymru.
• Y llynedd, fe wnaeth Advicelink Cymru, a darparwyr cyngor eraill a ariennir gan Lywodraeth Cymru, helpu 79,000 o bobl ledled Cymru gyda materion lles cymdeithasol.

• Mae pob uned newyddenedigol yng Nghymru bellach yn ymgysylltu â Siarter Babanod Bliss, naill ai drwy fod wedi ennill achrediad efydd neu drwy gyflwyno cais i gael eu hasesu.
• Mae Siarter Babanod Bliss yn golygu bod timau newyddenedigol yn trin rhieni fel partneriaid hanfodol, gan eu cynnwys yn y penderfyniadau am ofal eu babi.
• Mae adnoddau dwyieithog a chymorth wedi'i deilwra yn cael eu datblygu i helpu pob teulu i gymryd rhan yng ngofal eu babi.

• Defnyddio profiad Cymru o ddatblygu a chefnogi technoleg ddwyieithog i ddatblygu pecyn cymorth newydd UNESCO.
• Mae'r pecyn cymorth yn darparu canllawiau ymarferol i gefnogi gwasanaethau digidol amlieithog.
• Mae UNESCO yn rhannu profiad Cymru yn rhyngwladol i helpu gwledydd a chymunedau eraill i gryfhau'r defnydd o'u hieithoedd yn y byd digidol.

Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi buddsoddiad ychwanegol o £2filiwn mewn cyfleusterau chwaraeon ledled y wlad.

• Bydd y ddirwy am adael i injan cerbyd redeg wrth fod wedi parcio yn codi o £20 i rhwng £75 a £150 o 30 Medi 2026. 

• Nod y newid yw diogelu iechyd y cyhoedd drwy leihau llygredd aer, sy'n cyfrannu at glefyd y galon a chlefyd yr ysgyfaint ac yn effeithio'n anghymesur ar blant a phobl agored i niwed. 

• Nododd y Gweinidog Cabinet, Llyr Gruffydd, y newid wrth ymweliad ag Ysgol Gynradd Maerun yng Nghasnewydd, lle mae disgyblion wedi cymryd rhan mewn prosiect a ariennir gan Lywodraeth Cymru i atal pobl rhag gadael eu hinjans i redeg. 

• Mae dull newydd wedi'i gynllunio i gryfhau atebolrwydd GIG Cymru, yn ogystal â nodi risgiau'n gynt a darparu cymorth i fyrddau iechyd ac ymddiriedolaethau yn gynt.
• Bydd y cymorth yn gymesur, am gyfnod penodol ac yn seiliedig ar dystiolaeth glir o gynnydd.
• Dywed y Gweinidog Iechyd mai'r nod yw rhoi mwy o hyder i bobl bod gwasanaethau'r GIG yn cael eu cefnogi i wella pan fydd heriau'n codi.