Newyddion

• Am y tro cyntaf ers datganoli, mae gan Gymru Weinidog sydd â chyfrifoldeb penodol dros iechyd ataliol
• Bydd trefniadau llywodraethu trawslywodraethol newydd yn sicrhau bod atal a gwella iechyd yn rhan annatod o bob penderfyniad a gwariant gan Lywodraeth Cymru
• Mae camau gweithredu cynnar yn cynnwys cyflwyno rhaglenni gweithgarwch corfforol ar draws ysgolion cynradd, mynd i’r afael â'r defnydd o fepio ymysg plant a phobl ifanc, datblygu rhaglen sgrinio genedlaethol ar gyfer canser yr ysgyfaint, helpu pobl i gael mynediad at fwyd maethlon ac ymestyn y rhaglen frechu cyn y gaeaf.

• Mae Strategaeth Ganser Genedlaethol 10 mlynedd yn cael ei datblygu i drawsnewid y ffordd o atal y clefyd, rhoi diagnosis ohono a’i drin yng Nghymru.
• Bydd y strategaeth yn cael ei llywio gan alwad ffurfiol am dystiolaeth gan gleifion, gofalwyr, clinigwyr, elusennau a'r cyhoedd ynghyd â phartneriaid rhyngwladol.
• Bydd yn cael ei chyhoeddi i gyd-fynd â Diwrnod Canser y Byd ar 4 Chwefror 2027.

• Mae ymgymryd ag ychydig bach mwy yn unig o weithgarwch corfforol yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr i’ch iechyd os nad ydych chi’n gwneud ymarfer corff ar hyn o bryd – dyna yw neges y Prif Swyddogion Meddygol.
• Mae pob gweithgarwch yn cyfrif – o gerdded a defnyddio’r grisiau i gymryd rhan mewn chwaraeon.
• Mae pawb yn elwa beth bynnag yw ei lefel ffitrwydd – gan gynnwys y rheini sydd â chyflyrau hirdymor.

• Datblygu Gwasanaeth Gofal Cenedlaethol i Gymru a chryfhau trefniadau diogelu.
• Gwasanaethau iechyd meddwl i symud tuag at gymorth mynediad agored, yr un diwrnod, gyda 21 o safleoedd arddangos eisoes ar y gweill a chynlluniau i’w cyflwyno’n ehangach
• Bydd yr Uwchgynhadledd Iechyd Menywod y mis hwn yn clywed yn uniongyrchol gan fenywod sydd â phrofiad byw, gyda chamau gweithredu i wella endometriosis, gwasanaethau erthylu a diogelwch mamolaeth

• Mae Llywodraeth Cymru yn cymryd camau cynnar i baratoi'r GIG a gofal cymdeithasol ar gyfer y gaeaf, gan ganolbwyntio ar bum maes allweddol.
• Gofynnir i GIG Cymru gynllunio ar gyfer y gaeaf yn gynharach eleni a symud i ddull cynllunio gydol y flwyddyn gan ystyried yr holl ofynion tymhorol.
• Bydd y gwaith o ehangu'r brechlyn RSV i'r rhai dros 65 oed sy’n wynebu risg clinigol yn dechrau ym mis Medi.

• Mae Llywodraeth Cymru yn cymryd camau uniongyrchol i ysgogi gwelliannau ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, yn hytrach na'r bwrdd iechyd yn arwain y gwelliannau ei hun.
• Bydd panel annibynnol yn adolygu meysydd, gan gynnwys diogelwch cleifion, arweinyddiaeth a diwylliant, ac yn adrodd yn ôl erbyn diwedd mis Hydref.
• Dywed y Gweinidog Iechyd fod hwn yn ddatganiad clir o ymrwymiad i gefnogi gwelliannau ac i sicrhau bod pobl y Gogledd yn cael y gofal diogel ac amserol o ansawdd uchel y maen nhw'n ei haeddu.

• Bydd grŵp newydd o lawfeddygon, nyrsys a rheolwyr y GIG yn bwrw ati i gynllunio hyd at ddeg hwb gofal wedi’i gynllunio ledled Cymru

• Bydd yr hybiau yn cynyddu’r capasiti llawfeddygol a diagnostig ac yn diogelu gofal wedi’i gynllunio rhag pwysau argyfwng.

• Disgwylir i’r cynllun cyflawni gael ei gyhoeddi erbyn diwedd 2026.

• £100m i helpu i leihau rhestrau aros ac amseroedd aros y GIG. £25m ar gyfer canolfannau llawfeddygol a diagnostig newydd. £20m ar gyfer gwaith cynnal a chadw hanfodol ar draws ystad y GIG.
• Mae ffigurau newydd yn dangos bod y rhestrau aros a'r amseroedd aros wedi cynyddu ym mis Ebrill, cyn i Lywodraeth newydd Cymru gael ei rhoi ar waith. Dywed y Gweinidog Iechyd bod cynlluniau i gyflawni gostyngiadau parhaol.
• Mae angen newid y ffordd mae'r GIG yn gweithio - gwneud yn siŵr bod cleifion yn symud drwy'r system yn fwy llyfn, o'u hatgyfeiriad cyntaf yr holl ffordd i'w triniaeth.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi heddiw y bydd cyllid ychwanegol gwerth £145m yn cael ei fuddsoddi yn GIG Cymru yn ystod y flwyddyn ariannol hon.

• Hyd at ddeg canolfan llawfeddygol a diagnostig newydd i gael eu datblygu ar draws Cymru dros bedair blynedd
• Arosiadau o ddwy flynedd i gael eu dileu ymhen misoedd
• Meddygon teulu newydd, gofal y tu allan i oriau wedi’i ehangu a gwasanaethau cymunedol wedi’u cryfhau i leddfu’r pwysau ar ysbytai

Bydd Llywodraeth newydd Cymru yn cyflymu’r gwaith i sicrhau bod pobl ledled Cymru yn cael eu gweld yn gynt ar gyfer cael triniaeth gan y GIG.