Newyddion

• Am y tro cyntaf ers datganoli, mae gan Gymru Weinidog sydd â chyfrifoldeb penodol dros iechyd ataliol
• Bydd trefniadau llywodraethu trawslywodraethol newydd yn sicrhau bod atal a gwella iechyd yn rhan annatod o bob penderfyniad a gwariant gan Lywodraeth Cymru
• Mae camau gweithredu cynnar yn cynnwys cyflwyno rhaglenni gweithgarwch corfforol ar draws ysgolion cynradd, mynd i’r afael â'r defnydd o fepio ymysg plant a phobl ifanc, datblygu rhaglen sgrinio genedlaethol ar gyfer canser yr ysgyfaint, helpu pobl i gael mynediad at fwyd maethlon ac ymestyn y rhaglen frechu cyn y gaeaf.

• Mae Strategaeth Ganser Genedlaethol 10 mlynedd yn cael ei datblygu i drawsnewid y ffordd o atal y clefyd, rhoi diagnosis ohono a’i drin yng Nghymru.
• Bydd y strategaeth yn cael ei llywio gan alwad ffurfiol am dystiolaeth gan gleifion, gofalwyr, clinigwyr, elusennau a'r cyhoedd ynghyd â phartneriaid rhyngwladol.
• Bydd yn cael ei chyhoeddi i gyd-fynd â Diwrnod Canser y Byd ar 4 Chwefror 2027.

• Y niferoedd uchaf o ymwelwyr ers blynyddoedd lawer
• Gwaith cadwraeth yn parhau, gyda seiri maen dan hyfforddiant yn mireinio eu crefft
• Tocynnau £1 i bobl sy'n derbyn Credyd Cynhwysol i barhau

Dywedodd y Gweinidog Cyllid Elin Jones:

• Y Dirprwy Brif Weinidog yn nodi’r llwybr a’r camau ar gyfer cynnig gofal plant a ariennir i bob plentyn rhwng naw mis a phedair oed.
• Disgwyl i awdurdodau lleol wneud camau breision tuag at ymestyn y cynnig i bob plentyn dwy oed o ganlyniad i’r cyllid diweddar, gan osod sylfaen ar gyfer gofal plant sydd wir ar gael i bawb.
• Ugain o awdurdodau lleol yn disgwyl cynnig darpariaeth i bob plentyn dwy oed erbyn diwedd 2026-27. 

Bydd y Prif Weinidog Rhun ap Iorwerth yn cyhoeddi cam cyntaf rhaglen ddeddfwriaethol newydd Llywodraeth Cymru mewn datganiad i'r Senedd y prynhawn yma.

• Mae ymgymryd ag ychydig bach mwy yn unig o weithgarwch corfforol yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr i’ch iechyd os nad ydych chi’n gwneud ymarfer corff ar hyn o bryd – dyna yw neges y Prif Swyddogion Meddygol.
• Mae pob gweithgarwch yn cyfrif – o gerdded a defnyddio’r grisiau i gymryd rhan mewn chwaraeon.
• Mae pawb yn elwa beth bynnag yw ei lefel ffitrwydd – gan gynnwys y rheini sydd â chyflyrau hirdymor.

• Mae’r cynigion yn cynnwys deunyddiau pecynnu plaen, cyfyngu ar arddangos fêps mewn siopau a chyfyngu ar enwau blasau fêps
• Mae pob un o bedair gwlad y DU yn ymgynghori gyda’i gilydd ar reolau newydd ar gyfer cynhyrchion fepio
• Gofynnir i’r cyhoedd a busnesau ddweud eu dweud cyn 2 Hydref

Bydd dangosyddion cenedlaethol newydd ar gyfer llythrennedd a rhifedd yn darparu darlun cliriach o gynnydd ac yn cefnogi’r gwaith o godi safonau addysg.

• Datblygu Gwasanaeth Gofal Cenedlaethol i Gymru a chryfhau trefniadau diogelu.
• Gwasanaethau iechyd meddwl i symud tuag at gymorth mynediad agored, yr un diwrnod, gyda 21 o safleoedd arddangos eisoes ar y gweill a chynlluniau i’w cyflwyno’n ehangach
• Bydd yr Uwchgynhadledd Iechyd Menywod y mis hwn yn clywed yn uniongyrchol gan fenywod sydd â phrofiad byw, gyda chamau gweithredu i wella endometriosis, gwasanaethau erthylu a diogelwch mamolaeth

• Saith prosiect ar draws chwe ardal awdurdod lleol yn derbyn cyfran o £540,761
• Cyllid yn cefnogi adfer wystrys, monitro morol, gwelliannau harbwr a datblygu llwybrau bwyd môr
• Y cynllun wedi'i gyflwyno drwy Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru ar ran Llywodraeth Cymru

• Ffocws ar gyflawni wedi blynyddoedd o siarad am uchelgais
• Hanner plant Cymru i ddechrau eu siwrne mewn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050
• Gwaith eisoes wedi dechrau yn y 100 diwrnod cyntaf i gryfhau’r Gymraeg mewn ardaloedd â dwysedd uwch o siaradwyr Cymraeg