Newyddion

• Bydd y ddirwy am adael i injan cerbyd redeg wrth fod wedi parcio yn codi o £20 i rhwng £75 a £150 o 30 Medi 2026. 

• Nod y newid yw diogelu iechyd y cyhoedd drwy leihau llygredd aer, sy'n cyfrannu at glefyd y galon a chlefyd yr ysgyfaint ac yn effeithio'n anghymesur ar blant a phobl agored i niwed. 

• Nododd y Gweinidog Cabinet, Llyr Gruffydd, y newid wrth ymweliad ag Ysgol Gynradd Maerun yng Nghasnewydd, lle mae disgyblion wedi cymryd rhan mewn prosiect a ariennir gan Lywodraeth Cymru i atal pobl rhag gadael eu hinjans i redeg. 

Ni fydd angen i ffermwyr sy'n aelodau o gynllun Gwarant Fferm Da Byw (FAWL) gwblhau gofynion ‘Mesur’ a ‘Cynllunio’ Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid (AHIC) ar wahân ar gyfer Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) 2026. 

• Mae taliadau ymlaen llaw ar gyfer busnesau fferm yn codi o 70% i 80%, gan leddfu pwysau llif arian a achosir gan yr amodau eithriadol o anodd y mae ffermwyr wedi'u hwynebu eleni.
• Mae ffermwyr yn cael mwy o amser i reoli slyri yn ddiogel, gan y bydd deddfwriaeth yn cael ei chyflwyno i ymestyn y cyfnod agored ar gyfer lledaenu hyd at 15 Tachwedd 2026, gan ymateb yn uniongyrchol i effeithiau sychder yr haf hwn.
• Dywed y Gweinidog mai rhoi amser ychwanegol i ffermwyr ledaenu'n ddiogel a lleihau lefelau 'bellach yw'r dewis amgylcheddol mwyaf cyfrifol'

• Gallai perchnogion cerbydau gael eu dirwyo am sbwriel sy’n cael ei daflu o’u ceir 

• Mae sbwriel ar ochr y ffordd yn bla ar gymunedau, yn niweidio bywyd gwyllt ac mae'n anodd ei reoli o dan y gyfraith bresennol
• Rydyn ni'n gofyn ichi am eich barn ac am dystiolaeth fel rhan o ymgynghoriad ehangach ar gynaliadwyedd amgylcheddol fydd ar agor tan 14 Hydref 

Mae dadansoddiad gan Wasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru yn amcangyfrif bod fflyd cerbydau trydan sector cyhoeddus Cymru bellach yn osgoi cost flynyddol a fyddai wedi’i wario ar ddiesel o hyd at £3.7 miliwn (2.4 miliwn litr).

• Penodi aelodau i Weithgor Arbenigol i ddatblygu'r Strategaeth Fwyd Genedlaethol i Gymru 

• Cyhoeddi Cylch Gorchwyl sy'n rhestru'r pedwar piler ar gyfer system fwyd wydn a chynaliadwy 

• Bwriad i gyflymu gweithredu cynnar ar fwyd mewn ysgolion, garddwriaeth fwytadwy a'r gadwyn gyflenwi cig 

• Bydd ymgynghoriad pedair wythnos yn agor ar 21 Medi yn ceisio barn ar fesurau newydd i ddiogelu morloi ac ysgyfarnogod 

• Mae'r cynigion yn cynnwys trosedd newydd am aflonyddu ar forloi a thymor cau i amddiffyn ysgyfarnogod yn ystod eu cyfnod bridio 

• Gall pobl rannu eu barn unwaith y bydd yr ymgynghoriad yn lansio yn ddiweddarach y mis hwn 

• Mae achosion yn parhau i gynyddu yng Nghymru ac ar draws Prydain Fawr 

• Mae gofynion profi ac adrodd yng Nghymru yn parhau i fod yn un peth

• Anogir ceidwaid i drafod brechu gyda'u milfeddyg a rhaid iddynt roi gwybod ar unwaith os ydynt yn amau unrhyw achosion

• Bydd Grŵp Llywio'n cael ei sefydlu i helpu i greu corff annibynnol i gynnig cefnogaeth ymarferol i gymunedau cyn, yn ystod ac ar ôl llifogydd. 

• Mae'r cyhoeddiad yn dilyn ymweliad ag Aberdaugleddau, lle mae amddiffynfeydd llifogydd newydd yn cael eu hadeiladu. 

• Bydd aelodau newydd yn cael eu penodi i'r pwyllgor sy'n cydlynu'r strategaeth llifogydd ledled Cymru. 

• Mae Llywodraeth Cymru wedi dechrau gwaith ar Gynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur cyntaf Cymru, sy'n mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd a cholli natur gyda'i gilydd yn hytrach nag fel materion ar wahân.
• Mae Llywodraeth Cymru yn sefydlu Bwrdd Hinsawdd a Natur, dan gadeiryddiaeth Gweinidog y Cabinet, Llyr Gruffydd, i helpu i lunio'r cynllun a sicirhau cyflawniad.
• Mae'r cynllun yn gosod targed o sero net erbyn 2040 ac adferiad natur sylweddol erbyn 2050.

• Y Llywodraeth newydd wedi ymrwymo i ddileu TB mewn gwartheg 

• Prosiectau yn Sir Benfro a Gogledd Cymru wedi cael eu hestyn yn dilyn llwyddiannau 

• Cydweithrediad cryf rhwng ffermwyr, milfeddygon, y byd academaidd a'r llywodraeth yn allweddol i frwydro yn erbyn TB mewn gwartheg 

• Grantiau cyfalaf ar gael ar gyfer tyllau turio, cynaeafu dŵr ac awyru 

• Rhanddirymiadau dros dro ar gael i ffermwyr yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy a ffermwyr sy'n cyflawni contractau cynlluniau paratoi. 

• Canllawiau ar les anifeiliaid mewn tywydd eithafol ar gael