Newyddion

• Papur Gwyn a gyhoeddwyd ar faterion a heriau sy'n wynebu Cymru wledig, gweithredu ar newid yn yr hinsawdd, cynaliadwyedd a diogelu'r amgylchedd. 

• Mae tua un o bob tri o bobl yng Nghymru yn byw mewn ardaloedd gwledig sy'n wynebu costau uwch, cyflog is a mynediad anghyfartal at wasanaethau 

• Mae'r cynigion wedi'u cynllunio i gefnogi cymunedau gwledig, busnesau a gwasanaethau cyhoeddus ffyniannus  

• Strategaeth newydd i gwmpasu'r system fwyd gyfan o'r fferm i'r fforc 

• Sefydlu grŵp arbenigol i lunio dyfodol bwyd Cymru 
• Penodi hyrwyddwr y diwydiant i arwain gwaith ymgysylltu â rhanddeiliaid

• £340 miliwn y flwyddyn wedi'i warantu am dair blynedd hyd at fis Mawrth 2030 i gefnogi'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy
• Ymrwymiad cyllido wedi'i gyflawni o fewn 100 diwrnod cyntaf y Llywodraeth newydd 

• Saith prosiect ar draws chwe ardal awdurdod lleol yn derbyn cyfran o £540,761
• Cyllid yn cefnogi adfer wystrys, monitro morol, gwelliannau harbwr a datblygu llwybrau bwyd môr
• Y cynllun wedi'i gyflwyno drwy Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru ar ran Llywodraeth Cymru

• Gall busnesau ffermio yng Nghymru wneud cais am fenthyciadau rhwng £25,001 ac £1 miliwn o 1 Gorffennaf 2026 ymlaen
• Mae'r cynllun yn cynnig cyfradd llog sefydlog o 3%, gyda gwyliau a thymhorau ad-dalu o hyd at 15 mlynedd
• Mae hyd at £5 miliwn ar gael yn 2026/27 i gefnogi gwelliannau mewn effeithlonrwydd ynni, ynni adnewyddadwy a chynhyrchiant

• Cam nesa’ rhaglen y diwydiant i ddileu BVD yng Nghymru – gyda chefnogaeth undebau’r ffermwyr, milfeddygon, marchnadoedd ac arwerthwyr.
• Rheolau newydd ar 1 Gorffennaf 2026 i ddiogelu iechyd a lles gwartheg a chynhyrchiant ffermydd yng Nghymru
• Rhaid i geidwaid buchesi sydd heb statws BVD negatif gynnal profion cyn symud ar eu gwartheg cyn iddyn nhw adael y daliad

• £10 miliwn i adfer bioamrywiaeth, creu swyddi ac atgyfnerthu cysylltiadau cymunedau â'r amgylchedd naturiol.
• Cynllun Hinsawdd a Natur Newydd i gyflawni sero net erbyn 2040 ac adfer natur yn sylweddol erbyn 2050.
• Gwaith yn mynd rhagddo i sicrhau cyllideb amlflwyddyn ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy.

• Llywodraeth Cymru yn cyflawni'r cyntaf o'i hymrwymiadau yn ei maniffesto 100 diwrnod i'r sector ffermio
• Lansio adolygiad annibynnol i archwilio'r baich biwrocrataidd ar fusnesau fferm Cymru.
• Penodi’r ffermwr profiadol a chyn-Lywydd NFU Cymru, John Davies, i arwain y gwaith

Mae ceidwaid adar yn cael eu cynghori nad yw 'risg isel yn golygu dim risg' wrth i Barth Atal Ffliw Adar Cymru gyfan (AIPZ) gael ei ddiddymu heddiw.