Newyddion

Ni fydd angen i ffermwyr sy'n aelodau o gynllun Gwarant Fferm Da Byw (FAWL) gwblhau gofynion ‘Mesur’ a ‘Cynllunio’ Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid (AHIC) ar wahân ar gyfer Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) 2026. 

• Mae taliadau ymlaen llaw ar gyfer busnesau fferm yn codi o 70% i 80%, gan leddfu pwysau llif arian a achosir gan yr amodau eithriadol o anodd y mae ffermwyr wedi'u hwynebu eleni.
• Mae ffermwyr yn cael mwy o amser i reoli slyri yn ddiogel, gan y bydd deddfwriaeth yn cael ei chyflwyno i ymestyn y cyfnod agored ar gyfer lledaenu hyd at 15 Tachwedd 2026, gan ymateb yn uniongyrchol i effeithiau sychder yr haf hwn.
• Dywed y Gweinidog mai rhoi amser ychwanegol i ffermwyr ledaenu'n ddiogel a lleihau lefelau 'bellach yw'r dewis amgylcheddol mwyaf cyfrifol'

• Gallai perchnogion cerbydau gael eu dirwyo am sbwriel sy’n cael ei daflu o’u ceir 

• Mae sbwriel ar ochr y ffordd yn bla ar gymunedau, yn niweidio bywyd gwyllt ac mae'n anodd ei reoli o dan y gyfraith bresennol
• Rydyn ni'n gofyn ichi am eich barn ac am dystiolaeth fel rhan o ymgynghoriad ehangach ar gynaliadwyedd amgylcheddol fydd ar agor tan 14 Hydref 

• Penodi aelodau i Weithgor Arbenigol i ddatblygu'r Strategaeth Fwyd Genedlaethol i Gymru 

• Cyhoeddi Cylch Gorchwyl sy'n rhestru'r pedwar piler ar gyfer system fwyd wydn a chynaliadwy 

• Bwriad i gyflymu gweithredu cynnar ar fwyd mewn ysgolion, garddwriaeth fwytadwy a'r gadwyn gyflenwi cig 

• Bydd ymgynghoriad pedair wythnos yn agor ar 21 Medi yn ceisio barn ar fesurau newydd i ddiogelu morloi ac ysgyfarnogod 

• Mae'r cynigion yn cynnwys trosedd newydd am aflonyddu ar forloi a thymor cau i amddiffyn ysgyfarnogod yn ystod eu cyfnod bridio 

• Gall pobl rannu eu barn unwaith y bydd yr ymgynghoriad yn lansio yn ddiweddarach y mis hwn 

• Mae achosion yn parhau i gynyddu yng Nghymru ac ar draws Prydain Fawr 

• Mae gofynion profi ac adrodd yng Nghymru yn parhau i fod yn un peth

• Anogir ceidwaid i drafod brechu gyda'u milfeddyg a rhaid iddynt roi gwybod ar unwaith os ydynt yn amau unrhyw achosion

• Bydd Grŵp Llywio'n cael ei sefydlu i helpu i greu corff annibynnol i gynnig cefnogaeth ymarferol i gymunedau cyn, yn ystod ac ar ôl llifogydd. 

• Mae'r cyhoeddiad yn dilyn ymweliad ag Aberdaugleddau, lle mae amddiffynfeydd llifogydd newydd yn cael eu hadeiladu. 

• Bydd aelodau newydd yn cael eu penodi i'r pwyllgor sy'n cydlynu'r strategaeth llifogydd ledled Cymru. 

• Mae Llywodraeth Cymru wedi dechrau gwaith ar Gynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur cyntaf Cymru, sy'n mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd a cholli natur gyda'i gilydd yn hytrach nag fel materion ar wahân.
• Mae Llywodraeth Cymru yn sefydlu Bwrdd Hinsawdd a Natur, dan gadeiryddiaeth Gweinidog y Cabinet, Llyr Gruffydd, i helpu i lunio'r cynllun a sicirhau cyflawniad.
• Mae'r cynllun yn gosod targed o sero net erbyn 2040 ac adferiad natur sylweddol erbyn 2050.

• Y Llywodraeth newydd wedi ymrwymo i ddileu TB mewn gwartheg 

• Prosiectau yn Sir Benfro a Gogledd Cymru wedi cael eu hestyn yn dilyn llwyddiannau 

• Cydweithrediad cryf rhwng ffermwyr, milfeddygon, y byd academaidd a'r llywodraeth yn allweddol i frwydro yn erbyn TB mewn gwartheg 

• Grantiau cyfalaf ar gael ar gyfer tyllau turio, cynaeafu dŵr ac awyru 

• Rhanddirymiadau dros dro ar gael i ffermwyr yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy a ffermwyr sy'n cyflawni contractau cynlluniau paratoi. 

• Canllawiau ar les anifeiliaid mewn tywydd eithafol ar gael  

• Mae Llywodraeth Cymru yn annog ffermwyr a cheidwaid da byw ledled Cymru i wirio am arwyddion o Tafod Glas (BTV-3), wrth i achosion barhau i gynyddu yng Nghymru a Lloegr.
• Gall da byw symud yn rhydd rhwng Cymru a Lloegr ers i'r Parth Cyfyngedig Cymru gyfan ddechrau ym mis Tachwedd 2025, felly dylai ceidwaid wirio statws y Tafod Glas anifeiliaid cyn eu prynu neu eu symud.
• Dylai ceidwaid gymryd tri cham: gwirio statws y Tafod Glas anifeiliaid newydd, siarad â'u milfeddyg am frechu, a rhoi gwybod am achosion a amheuir yn brydlon i'r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA).

• Papur Gwyn a gyhoeddwyd ar faterion a heriau sy'n wynebu Cymru wledig, gweithredu ar newid yn yr hinsawdd, cynaliadwyedd a diogelu'r amgylchedd. 

• Mae tua un o bob tri o bobl yng Nghymru yn byw mewn ardaloedd gwledig sy'n wynebu costau uwch, cyflog is a mynediad anghyfartal at wasanaethau 

• Mae'r cynigion wedi'u cynllunio i gefnogi cymunedau gwledig, busnesau a gwasanaethau cyhoeddus ffyniannus